Het begin! De sleutel voor duurzaam succes.

Duur:
Leestijd: 7 minuten.

Als je deze aanpak toepast, zul je zien dat kinderen op den duur zelf goed willen doen voor de planeet en vanuit hun eigen gevoel van het belang hiervoor keuzes gaan maken.

Duurzaam bewustzijn ontwikkelen bij kinderen. Hoe krijg je dat voor elkaar?

Mijn ervaring is dat het geven van op zichzelf staande lesjes over bijvoorbeeld afval scheiden, watergebruik of voedselverspilling maar voor een korte tijd alertheid oproepen bij de kinderen. Voor enkele dagen of weken gooien ze hun afval in de juiste prullenbak, maar een paar maanden later ligt het eerste drinkpakje alweer in de oud papierbak. Blijvend bewustzijn ontwikkelen is daarmee dan niet gelukt. Hiervoor moet je iets in het kind teweeg brengen, zodat het vanuit zijn eigen geloof en overtuiging gaat zorgen voor de omgeving en betere keuzes maakt voor het behoud van onze planeet.


Hoe pak je dit aan?

Allereerst door niet alleen op zichzelf staande lesjes te geven over duurzame onderwerpen, maar vooral ook door er projectmatig aan te werken. Op deze manier kun je de kinderen veel meer ruimte geven voor verdieping en om actief aan de slag te gaan met hun eigen omgeving. Binnen zo’n project van 8 tot 10 weken krijgen kinderen de tijd om wat ze leren te verinnerlijken en zul je bij meer kinderen blijvend iets kunnen toevoegen aan hun kijk op de wereld. En als je geluk hebt, nemen ze het ook mee naar huis en zetten daar hun ouders aan het denken...


Eén ding is essentieel wanneer je kinderen wilt leren over duurzaamheid en daarmee ligt dit artikel aan de basis van alle content op de Kidsclub.

Het gaat om de rol die jij als volwassene op je neemt tijdens het leren over duurzaamheid.

Do’s. Geef kinderen feiten, stel ze vragen, laat ze nadenken, laat ze ontdekken hoe hun eigen handelen invloed heeft op de planeet, inspireer ze, bevraag hoe het anders zou kunnen en wek de interesse. Neem hun ideeën serieus en geef ze de kans om het in de praktijk te brengen. Natuurlijk moet je de ideeën van de kinderen wel bevragen, zodat ze er kritisch naar gaan kijken, omdat dat wat ze in eerste instantie bedenken niet altijd per se veel duurzamer is.

Don’ts. Het is echt heel belangrijk dat je geen dingen oplegt, gaat moraliseren, vingerwijzen, duurzaam/niet duurzaam gedrag belonen of bestraffen of vertelt hoe het moet. Simpelweg vertellen dat ze iets doen dat niet goed is voor de planeet of bepalen om dingen in je klas of thuis duurzamer aan te pakken, zonder de kinderen hierin mee te nemen, is niet de juiste weg. Je krijgt dan een situatie waarin kinderen het voor jou gaan doen in plaats van vanuit hun eigen overtuiging dat iets een betere keuze is. Of erger nog, dat ze het gaan doen omdat het van jou moet.

Het aanleren van nieuwe gewoontes en gedragsverandering kosten tijd en moeite, maar het begint met de intrinsieke motivatie om het te doen.

Zoals David Attenborough zegt in zijn laatste film Our Planet: ‘All we need, is the will to do so.’ Hoe krijg je kinderen zover om echt iets te willen veranderen in hun eigen leven en hun dagelijkse routines, zowel thuis als in de klas? Het begint met het weten waarom er iets moet veranderen. Daarvoor is het van belang dat je kinderen hierover leert door ze feiten te geven. Leer ze welke gevolgen ons gedrag heeft op onze planeet, maar geef ook informatie over duurzame alternatieven die er al bestaan. Weten waarom is vaak niet genoeg om de wil voor gedragsverandering te ontwikkelen, omdat de gemakzucht en gewoonte dan toch zal blijven winnen van de duurzamere opties. Om de wil voor gedragsverandering te ontwikkelen, zullen kinderen moeten gaan voelen waarom het anders moet. Dit gevoel kunnen wij als volwassenen aanwakkeren bij kinderen als wij voorleven wat we aan gedrag willen zien bij de kinderen. En nee, je hoeft geen duurzaam heilige te worden, maar je zult hierin echt wel het goede voorbeeld moeten geven. Het voelen waarom kan ook groeien wanneer wij als volwassenen vragen stellen bij alles wat we doen: Waarom doen we dit zo? Kan het ook anders? Waarom zouden we dat doen? Voor wie is dat goed? Waarom staat dit op de verpakking? Klopt dat dan ook echt wel? Hoe komen we aan informatie?


Kijk waardoor jouw kinderen ‘aan’ gaan. Dat kan een feitje zijn dat je vertelt of dat ze ergens hebben gelezen, iets uit het jeugdjournaal dat er over gaat, maar het kan ook juist een vraag zijn die jij ze hebt gesteld. Probeer de interesse in jouw groep te volgen.

Zoals Maria Montessori beschrijft, is ieder kind op een gegeven moment in zijn ontwikkeling gevoelig om over een bepaald onderwerp te leren. Dit noem je 'de gevoelige periode'. Als je hier op aansluit als leerkracht volg je 'de lijn van het kind'.

Wanneer je met jouw klas gaat werken aan duurzaamheid zou je dit als ‘de lijn van de groep’ kunnen zien. Natuurlijk is er ook zoiets als de ‘lijn van de leerkracht’. Dat is waar jij naar toe wilt met een bepaald onderwerp. Dit zal niet altijd met elkaar matchen. Onthoud dat het naast elkaar kan bestaan en het essentieel is om naast dat wat jij bedacht hebt te gaan behandelen, juist ook aan de slag te gaan met datgene wat de kinderen zo enthousiast maakt.
Als je bovenstaande aanpak toepast, zul je zien dat kinderen op den duur zelf goed willen doen voor de planeet en vanuit hun eigen gevoel van het belang hiervoor keuzes gaan maken. Ze zullen zelfs elkaar en anderen in hun omgeving bevragen over keuzes en of deze wel of niet bijdragen aan het in stand houden van onze planeet.  

Succes! En laat ons vooral weten welke resultaten je hebt geboekt dankzij de Kidsclub X Duurzame Klas.

PS: Kijkje achter de schermen van Tessa's klas? Ga naar het eigen instagram kanaal van de Duurzame Klas.