Duurzame Sint, les 2.

Duur:
40 minuten.

Bespreek dat spullen dus niet de enige oorzaak, maar wel de grootste oorzaak zijn van de problemen. Hoe zit dat nou? Daar kom je achter als je nadenkt waar die spullen vandaan komen, want die groeien natuurlijk niet aan de boom.

Week 1 Les 2: Wat is het probleem?

Lesfase: Definiëren

Hi, wat fijn dat je er weer bent! Ik hoop dat jij en je leerlingen enthousiast zijn geworden van les 1. In die les heb je gezorgd voor verwondering over de hoeveelheid speelgoed dat ze bezitten. Verwondering is altijd de start van een project, het ontsteekt een vlammetje bij de kinderen om te willen leren over een bepaald onderwerp. In les 2 komt naar voren wat het probleem is van de spullen die wij kopen. In deze les geef je de leerlingen kennis en leg je de link tussen de consumptiemaatschappij en de problemen die zich voordoen op onze aarde.

Dit zijn de problemen.

Start de les met het laten zien van beelden die deze problemen weergeven (dat zeg je er niet bij 😉). Dit kun je doen met de documentaire ‘A life on our planet’ van David Attenborough (van 28:00 min tot 49:30 min, of zelfs tot 52:30 min voor de bovenbouw). Leg van te voren kort uit wat een habitat is (natuurlijk leefgebied van een diersoort) en ook wat een ecosysteem is (een deel van de natuur waarin alle onderdelen van planten, dieren, bodem, lucht en water elkaar nodig hebben om in evenwicht te blijven). Als je weinig tijd hebt, is de trailer van de film een alternatief. Laat deze dan wel twee keer zien, het gaat erg snel.

Even voor jou als leerkracht, een aantal van de problemen die zichtbaar worden in het fragment van de docu:


- Ontbossing voor hout en landbouwgrond. Diersoorten verliezen habitat en sterven uit.

- Uitstoot door de verbranding van fossiele energie. Opwarming.

- Opwarming van de zee. Afname biodiversiteit (e.g. koraal).

- Opwarming van de aarde. Poolijs smelt.

- Overbevissing. Afname van biodiversiteit. De oceaan sterft.


“This is now our planet. Runned by humankind, for humankind. There is little left fort the rest of the living world. Wild animal populations have more then halved. The world is not as wild as it was. We have not just ruined it, we have completely destroyed it. That non-human world is gone.” – David Attenborough.


Na het bekijken van de beelden stel je vragen, laat kinderen dit in tweetallen bespreken en laat daarna een paar kinderen klassikaal reageren:


- wat heb je gezien? (noteer op het bord, probeer te groeperen per probleem)
.

- wat heeft de meeste indruk op je gemaakt?


Van olie tot speelgoedauto
.

Blik vervolgens terug naar les 1. Weet je nog? Al dat speelgoed? De spullen die wij kopen, dus niet alleen speelgoed, maar ook bekers, stiften, boeken, kleding en ga zo maar door, zijn een grote oorzaak van de problemen die je net gezien hebt.


Bespreek dat spullen dus niet de enige oorzaak, maar wel de grootste oorzaak zijn van de problemen. Hoe zit dat nou? Daar kom je achter als je nadenkt waar die spullen vandaan komen, want die groeien natuurlijk niet aan de boom.

Je gaat nu de keten van impact (bekend als productieketen, maar ik geef de voorkeur aan deze term) van een plastic stuk speelgoed langslopen. Voor het gemak typ ik hier: speelgoedauto. Kies zelf een stuk speelgoed van plastic en zet deze op de tafel bij je les. Je kunt deze afbeelding van The story of stuff project op het bord zetten. Of het zelf tekenen op het bord! Kijk voor je eigen achtergrondkennis en inspiratie voor tekeningetjes even het filmpje: ‘Het verhaal van spul’ op Youtube, van de Story of Stuff Project.



Hieronder vind je de uitleg en vragen die je kunt stellen bij ieder onderdeel van de keten. De Engelse term van de afbeelding heb ik er voor het gemak nog even bij gezet, gekoppeld aan een Nederlandse term die je in je les kunt gebruiken.

1. Extraction – grondstoffen. Waar is deze speelgoedauto van gemaakt denken jullie? Waar is plastic van gemaakt? Vertel dat het gemaakt wordt van olie. Hoe komen we aan die olie? Dat wordt uit de aarde gehaald? Hoe? Met machines, daarvoor is energie nodig. Hoe komen we aan die energie? Voor het grootste deel nog steeds door het verbranden van steenkool, waarbij CO2 vrij komt, waardoor de aarde opwarmt.

2. Production – fabriek. In fabrieken in landen ver van hier, zoals China of Bangladesh, wordt er plastic van de olie gemaakt en van dat plastic wordt de speelgoedauto gemaakt. Tijdens het maken komen er giftige stoffen vrij en ook CO2. De mensen in de fabrieken moeten vaak heel lang achter elkaar doorwerken voor weinig loon. Elke dag weer. Vaak is het werk wat ze doen ook nog gevaarlijk en slecht voor hun eigen gezondheid.

3. Distribution – vervoer. Als de speelgoedauto klaar is, moet deze naar het juiste land vervoerd worden, dat gebeurt met een schip of vliegtuig. Daarna moet het nog in de vrachtwagen naar de juiste winkel. Ook tijdens dit transport komt veel CO2 vrij. Ook andere schadelijke stoffen komen in het milieu tijdens het transport. Wist je dat tijdens het rijden over de weg, de banden slijten, waardoor er kleine deeltjes plastic vrij komen? Je noemt dit microplastics. Deze komen in de grond en het water terecht. Slecht voor mensen en dieren!

4. Consumption – consumeren. Vervolgens kun jij het kopen en gebruiken. Dat kopen en gebruiken van al die spullen noem je consumeren. Hopelijk heb je er lang plezier van!

5. Disposal – weg doen. Als je het in de prullenbak gooit, dan komt het bij de vuilstort waar het verbrand wordt, waarbij weer giftige stoffen en CO2 vrij komen. Daarom is het niet fijn als speelgoed gemakkelijk stuk gaat, op zo’n manier dat het niet te repareren valt. Balen voor jou, maar nog meer voor de planeet, omdat het zo veel van de planeet heeft gevraagd om het te maken.

Mochten kinderen tijdens deze les vragen hebben, geef niet direct antwoord, bedenk of het een vraag is die kinderen zelf kunnen onderzoeken. Zo ja, daar is in les 3 ruimte voor. Schrijf de vraag op het bord.

Vat samen: Op het moment dat wij dus iets kopen, gebeurt dit allemaal (wijs naar de afbeelding), zonder dat we er bij stil staan. We zien het niet gebeuren en denken er dus niet zo over na. Daarom wordt het ook wel, verborgen impact, genoemd. Alle spullen die wij willen hebben moeten gemaakt en vervoerd worden. We pakken daarbij grondstoffen van de aarde, die opraken en stoten daarbij steeds meer CO2 uit, waardoor het steeds warmer wordt op aarde.

Verwerking.


Als verwerking van de les kun je de kinderen een tekening laten maken van iets dat ze deze les gezien en/of geleerd hebben. Bijvoorbeeld van een beeld uit de film (een van de problemen) of van de impactketen of een combinatie van beide. Hang de tekeningen bij elkaar op in de klas.


Eigenlijk wel een must have bij deze les:  De spullen die we kopen – Georgia Amson-Bradshaw. De inhoud van deze les komt er in terug en het boek is daarom een mooi hulpmiddel waarmee kinderen deze kennis kunnen herhalen en verinnerlijken. Laat kinderen lezen in dit boek, gebruik het voor een les begrijpend lezen of lees eruit voor tijdens het fruit eten of brood eten (blz. 1 t/m 13  en 42  en 46).

Tip: Kijk op een ander moment, bijvoorbeeld tijdens het brood eten het volgende stuk van de documentaire, waarin David vertelt wat we aan de problemen kunnen doen: 54.36 min – 1.13.35 min.

Veel plezier met de les!

Bronnen Film ‘A life on our Planet: Netflix
Trailer ‘A life on our Planet: Youtube.

Afbeelding impactketen: The Story of Stuff Project Video: Youtube / The Story of Stuff Project.